Znęcanie się fizyczne i psychiczne jako przesłanka w sprawie o rozwód

Znęcanie się fizyczne i psychiczne jako przesłanka orzeczenia winy za rozkład pożycie w sprawie o rozwód

Zarówno przemoc fizyczna jak i psychiczna w małżeństwie jest trudna oraz niezwykle ciężka do udowodnienia. Działanie małżonka winnego w głównej mierze polega na przemyślanym manipulowaniu drugą osobą, a także na powolnym utwierdzaniu jej w przekonaniu, iż jest osobą nic niewartą czy też, iż nic nie potrafi. Przede wszystkim sadysta swoim działaniem uzależnia od siebie ofiarę i w następstwie coraz intensywniej ją gnębi. Zauważyć należy, iż niejednokrotnie terror psychiczny ogrywa większe piętno niż samo cierpienie spowodowane znęcaniem się fizycznym.

Co to jest „znęcanie się”? 

kancelaria prawna w rzeszowiePrzez „znęcanie się” rozumie się działanie albo zaniechanie, polegające na umyślnym zadawaniu bólu fizycznego lub dotkliwych cierpień moralnych, powtarzających się albo jednorazowym, lecz intensywnym i rozciągniętym w czasie. Dla uznania, iż zachowanie znęcanie się powoduje dotkliwe cierpienia psychiczne bądź ból fizyczny konieczna jest ocena obiektywna, a nie subiektywne odczucia samego pokrzywdzonego. 

Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 207 § 1 k.k. „znęcanie się” nie będzie stanowiło zachowanie, które nie miało charakteru działań dotkliwych oraz ponad miarę, a zatem działania, które swą intensywnością nie wykraczały poza granice zwyczajowego naruszenia nietykalności cielesnej – fizycznej, poniżenia, znieważenia albo też innego bolesnego naruszenia czci pokrzywdzonej osoby – podobnie Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 2 kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt II AKA 399/12.

Przestępstwo znęcania może być popełnione umyślnie i wyłącznie z zamiarem bezpośrednim. 

Znęcanie charakteryzuje się szczególnym nastawieniem sprawcy, a także istnieniem przewagi sprawcy na osobą pokrzywdzonego, której pokrzywdzony nie może się przeciwstawić czy też może uczynić to w nieznacznym stopniu. 

Wzajemne znęcanie

Zauważyć należy, iż nie jest możliwe wzajemne znęcenie się nad sobą małżonków w tym samym czasie. W każdym razie ich zachowanie może wypełniać jednostkowo znamiona przestępstwa tj. przestępstwa naruszenia nietykalności lub przestępstwa znieważenia – tak też orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 2005 r. w sprawie o sygn. akt WA 24/05. Za znęcanie się małżonków nie można uznać danego zachowania małżonka - sprawcy, które nie wywołuje u ofiary poważnego cierpienia moralnego, podobnie w sytuacji, kiedy pomiędzy osobą oskarżoną a pokrzywdzoną dochodzi do wzajemnego “znęcania się”. W sytuacji zaś wzajemnego złośliwego dokuczania, w szczególności na podłożu rozkładu pożycia małżeńskiego, wówczas brak jest jakichkolwiek podstaw do przypisania wyłącznie jednej stronie zamiaru znęcania się – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1992 r. w sprawie o sygn. akt III KRN 122/92. Poprzez znęcanie się dochodzi do zaniedbywania po stronie jednego z małżonków obowiązków małżeńskich. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż podobnie w sytuacji gdy przyczyną rozkładu pożycia małżeńskiego jest nadużywanie alkoholu przez oboje małżonków, w następstwie powoduje, iż powstaje obopólne zawinione zaniedbywania wychowawcze wobec posiadanych dzieci. 

Naruszenie ciężkich obowiązków małżeńskich w związku z znęcaniem się

Zachowanie małżonka nacechowane agresją, ale i wyrażające się w naruszeniu nietykalności cielesnej (poprzez szarpanie za włosy, uderzaniem po ciele jak i ściskanie ciała wywołującego jego potłuczenie) oraz znieważanie drugiego małżonka, jak też upijanie się są ciężkimi naruszeniami obowiązków małżeńskich. Tym samym takie w/w zachowania uzasadniają ujemną ocenę małżonka i stanowią podstawę do zakwalifikowania w poszczególnych kategoriach winy za rozkład pożycia małżeńskiego, jak również pozwalają na uznanie, iż dalsze wspólne zamieszkiwanie małżonków zagraża dobrom osobistym tego małżonka pokrzywdzonego. 

Należy zauważyć, iż sama okoliczność skazania jednego z małżonków przez Sąd za popełnione przestępstwo znęcania się nad pokrzywdzonymi np. żoną i dziećmi, nie odgrywa istotnego znaczenia dla rozkładu pożycia małżeńskiego stron, w sytuacji gdy rozkład pożycia nastąpił już wcześniej.

Przykłady znęcania się w małżeństwie

Przez klasyczne i typowe elementy psychicznego i fizycznego znęcania się przyjmuje się zachowanie sprawcy – małżonka – polegające na nagminnym wszczynaniu awantur domowych pod wpływem alkoholu w stosunku do żony, jak i dzieci; kierowania pod domowników adresem słów wulgarnych oraz obraźliwych; wyrażaniu pod adresem domowników gróźb zrobienia krzywdy, pozbawienia życia; szarpaniu za ubrania; uderzaniu rękoma po twarzy oraz uderzaniu ręką po głowie czy książkami oraz kijem po plecach, a także wyganianie ich z domu. Ponadto jeśli takie zachowania powtarzały się przez kilka lat, regularnie oraz z rosnącą częstotliwością, to nie ma żadnych wątpliwości, iż takim zachowanie sprawca – małżonek wyczerpywał znamiona przestępstwa znęcania w myśl art. 207 k.k.  

W wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2012 r. w sprawie o sygn. akt II AKA 32/12 wskazano, iż "oskarżony niemal codziennie wszczynał awantury z pokrzywdzoną, w trakcie których wyzywał ją słowami wulgarnymi, poniżał ją, szarpał, bił czy też zakłócał spoczynek nocny. Te zachowania ponad wszelką wątpliwość wyczerpują znamiona określone pojęcia znęcania się tak fizycznego, jak i psychicznego".

Z kolei Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 sierpnia 1996 r. w sprawie o sygn. akt WR 102/96 stwierdził, iż „jakkolwiek samo naruszenie nietykalności lub znieważanie, wzajemne zniewagi i naruszenia nietykalności (między małżonkami) nie wyczerpują istoty znęcania się, to jednak za takowe już należy uznać takie zachowanie, które nie tylko w odczuciu pokrzywdzonego, ale również przy uwzględnieniu kryteriów obiektywnych polega na zadawaniu bólu lub cierpień moralnych”.

Jeżeli interesuje Cię tematyka artykułu i masz pytania związane ze znęcaniem się w małżeństwie, skontaktuj się z nami. Numer telefonu, adres korespondencyjny oraz adres e-mail znajdziesz w zakładce KONTAKT. Zapraszamy do siedziby naszej Kancelarii Adwokackiej w centrum Rzeszowa. 

Sprawy o  rozwód z orzeczeniem o winie za rozkład pożycia małżeńskiego tylko z pozoru mogą wydawać się proste, dlatego pomoc adwokata może się okazać nieoceniona. Nasza Kancelaria Adwokacka w Rzeszowie zajmuje się sprawami o rozwód zarówno w przypadku braku orzeczenia o winie, jak również w sytuacjach orzeczenia o winie za rozkład pożycia małżeńskiego z uwagi na znęcanie się współmałżonka. 
Umów się na spotkanie.