Jak wygląda postępowanie sądowe o nakaz opuszczenia mieszkania?

Procedury i prawa stron w sądowej ochronie ofiar przemocy

Wprowadzona procedura pozwala na wydanie nakazu natychmiastowego opuszczenia mieszkania przez sprawcę przemocy w rodzinie, w celu odizolowania ofiar dotkniętych przemocą od sprawców przemocy domowej gdy przemoc stwarza zagrożenie ich życia lub zdrowia ofiar przemocy.

Jak wygląda procedura opuszczenia wspólnie zajmowanego domu przez sprawcę przemocy?

Z czynności opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia przez osobę stosującą przemoc w rodzinie, wobec której wydano nakaz lub zakaz, funkcjonariusz sporządza protokół, który podpisują pełnoletnie osoby uczestniczące w czynności. Sprawca przemocy w rodzinie, wobec której wydano nakaz lub zakaz, zobowiązana jest pozostawić klucze do wspólnie zajmowanego mieszkania i pomieszczeń jego bezpośredniego otoczenia w tym mieszkaniu. 

Osoba stosująca przemoc w rodzinie, wobec której wydano nakaz lub zakaz, przysługuje prawo zabrania ze wspólnie zajmowanego mieszkania przedmiotów osobistego użytku i służących do świadczenia pracy lub będące jej własnością zwierzęta domowe. W sytuacji gdy sprzeciwie się temu osoba wspólnie zajmująca mieszkanie przedmioty te lub zwierzęta domowe muszą zostać we wspólnie zajmowanym mieszkaniu. Jeżeli w okresie obowiązywania nakazu lub zakazu zajdzie potrzeba zabrania przez osobę stosującą przemoc w rodzinie mienia stanowiącego jej własność, może to zrobić tylko jeden raz, w obecności policjanta, po wcześniejszym uzgodnieniu przez nich terminu z osobą dotkniętą tą przemocą. Osoba dotknięta przemocą w rodzinie ma prawo brać udział w tej czynności lub upoważnić do udziału w niej inną osobę.

Jakie prawa ma sprawca przemocy domowej a jakie osoba pokrzywdzona?

W przypadku wydania nakazu lub zakazu, osoba stosująca przemoc w rodzinie uzyskuje pouczenia o przyczynach wydania, o możliwości i sposobie złożenia zażalenia, a także informacje o danych teleadresowych właściwych miejscowo placówek zapewniających miejsca noclegowe oraz placówek prowadzących oddziaływania korekcyjno-edukacyjne lub programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc w rodzinie. 

Sprawca przemocy w rodzinie, wobec której wydano nakaz lub zakaz, ma prawo do złożenia zażalenia do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce położenia wspólnie zajmowanego mieszkania. Termin do złożenia zażalenia wynosi 3 dni od dnia doręczenia nakazu lub zakazu, o czym należy osobę tę pouczyć wraz z doręczeniem nakazu lub zakazu. W zażaleniu należy podnieść żądanie zbadania prawidłowości prowadzenia czynności, zasadności oraz legalności wydanego nakazu lub zakazu. 

Sąd Rejonowy zobowiązany jest rozpoznać zażalenie niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni od dnia jego wpływu do sądu. Rozstrzygnięcia Sądu to albo uchylenie zaskarżonego nakazu lub zakazu w sytuacji stwierdzenia jego bezzasadności lub nielegalności.

Jakie prawa przysługują osobie dotkniętej przemocą?

Osoba dotknięta przemocą w rodzinie uzyskuje informacje o:

1. możliwości i sposobie złożenia żądania, aby sąd zobowiązał osobę stosującą przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazał zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, o którym mowa w przepisach ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie;
2. obowiązku wszczęcia przez organy ścigania, niezależnie od wydanego nakazu lub zakazu, postępowania karnego w związku z popełnieniem ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy i możliwości stosowania w toku prowadzonego postępowania środków zapobiegawczych, o których mowa w przepisach Kodeksu postępowania karnego;
3. możliwości uzyskania wsparcia we właściwym miejscowo ośrodku pomocy społecznej, specjalistycznym ośrodku wsparcia dla ofiar przemocy w rodzinie i innych placówkach świadczących pomoc ofiarom przemocy w rodzinie;
4. całodobowym ogólnopolskim telefonie dla ofiar przemocy w rodzinie;
5. możliwości uzyskania pomocy udzielanej przez podmioty, które otrzymały dotacje z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości, o którym mowa w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego, oraz danych teleadresowych, najbliższych miejscowo dla osoby dotkniętej przemocą w rodzinie, siedzib tych podmiotów i innych niezbędnych danych kontaktowych tych podmiotów.

Jak długo obowiązują nakaz lub zakaz?

Nakaz lub zakaz tracą moc po upływie 14 dni od dnia ich wydania, chyba że sąd udzielił zabezpieczenia w sprawach o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia, którym nakaz lub zakaz zostały przedłużone.

W sądzie osoba doznająca przemocy w rodzinie może złożyć wniosek o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia lub zakazanie zbliżania się do mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. 
Kontrola procedury nakaz lub zakaz

W okresie obowiązywania nakazu lub zakazu Policja przynajmniej trzykrotnie sprawdza, czy nakaz lub zakaz nie są naruszane, i podejmuje niezbędne czynności. Pierwsze sprawdzenie odbywa się następnego dnia po wydaniu nakazu lub zakazu.

Jeżeli interesuje Cię tematyka artykułu i masz pytania związane z przemocą w rodzinie, skontaktuj się z nami. Numer telefonu, adres korespondencyjny oraz adres e-mail znajdziesz w zakładce KONTAKT. Zapraszamy do siedziby naszej Kancelarii Adwokackiej w centrum Rzeszowa.