Zaprzeczenie ojcostwa

Zaprzeczenie ojcostwa to sądowe obalenie domniemania, że ojcem dziecka jest mąż matki. Zgodnie z art. 62 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego domniemanie obejmuje dziecko urodzone w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia. Domniemanie można obalić wyłącznie w drodze powództwa, a kluczowym dowodem jest badanie DNA. Powództwo obwarowane jest terminami zawitymi, co do zasady wynoszą one rok od dnia powzięcia wiadomości, że dziecko nie pochodzi od męża matki.

Na czym polega domniemanie ojcostwa?

Obowiązujące przepisy przewidują domniemanie ojcostwa, zgodnie z którym ojcem dziecka urodzonego w trakcie trwania małżeństwa jest mąż matki. Doświadczenie życiowe pokazuje, że domniemanie to nie zawsze jest zgodne z prawdą. Jeżeli w akcie urodzenia dziecka wpisano mężczyznę, który faktycznie nie jest ojcem, konieczne jest przeprowadzenie postępowania o zaprzeczenie ojcostwa, ponieważ domniemanie może zostać obalone wyłącznie w drodze powództwa.

Domniemanie ojcostwa męża matki obejmuje dziecko urodzone przed upływem 300 dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa. Domniemania tego nie stosuje się, gdy dziecko urodziło się po upływie 300 dni od orzeczenia separacji. Jeżeli matka po ustaniu jednego małżeństwa zawarła kolejne, a dziecko urodziło się przed upływem 300 dni od ustania pierwszego, domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża. W tego rodzaju sprawach nadrzędną wartością jest dobro dziecka, dlatego ustawodawca przewidział stosunkowo krótkie terminy na uregulowanie sytuacji prawnej.

Kto może wnieść pozew o zaprzeczenie ojcostwa?

Krąg osób uprawnionych jest zamknięty i obejmuje męża matki, matkę dziecka, samo dziecko po osiągnięciu pełnoletności oraz prokuratora. Każdy z tych podmiotów kieruje pozew przeciwko ściśle określonym osobom. Mąż matki wytacza powództwo przeciwko dziecku i matce (a gdy matka nie żyje - przeciwko dziecku). Matka wytacza je przeciwko mężowi i dziecku. Dziecko kieruje powództwo przeciwko mężowi matki i matce, a jeżeli matka nie żyje - przeciwko jej mężowi; gdy mąż matki nie żyje, powództwo wytacza się przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy. Na osobie wnoszącej pozew spoczywa ciężar udowodnienia, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.

W jakim terminie można zaprzeczyć ojcostwu?

Terminy do wytoczenia powództwa mają charakter zawity, co oznacza, że ich upływ trwale wyłącza możliwość skutecznego zaprzeczenia ojcostwa. Poniższa tabela przedstawia aktualne terminy według Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Kto wnosi pozew	Termin	Przeciwko komu
Mąż matki (art. 63 KRO)	rok od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi — nie później niż do pełnoletności dziecka	przeciwko dziecku i matce
Matka (art. 69 KRO)	rok od dnia, w którym dowiedziała się, że dziecko nie pochodzi od męża — nie później niż do pełnoletności dziecka	przeciwko mężowi i dziecku
Dziecko (art. 70 KRO)	rok od dnia, w którym dowiedziało się, że nie pochodzi od męża matki; jeśli dowiedziało się przed pełnoletnością — termin biegnie od pełnoletności	przeciwko matce i jej mężowi
Prokurator (art. 86 KRO)	bez ograniczenia terminowego, gdy wymaga tego dobro dziecka lub interes społeczny	przeciwko pozostałym stronom stosunku

Prokurator może wytoczyć powództwo w każdym czasie, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub interes społeczny, jednak nie ma obowiązku podjęcia czynności w sprawie.

Kiedy zaprzeczenie ojcostwa jest niedopuszczalne?

Zaprzeczenie ojcostwa jest niedopuszczalne w kilku sytuacjach. Po pierwsze, gdy dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji, na którą mąż matki wyraził zgodę (art. 68 KRO). Po drugie, co do zasady po śmierci dziecka - chyba że dziecko zmarło po wszczęciu postępowania, wówczas zaprzeczenia mogą dochodzić jego zstępni. Należy też pamiętać, że mąż matki i matka nie mogą wytoczyć powództwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności; po tej dacie prawo do zaprzeczenia ojcostwa przysługuje już samemu dziecku oraz prokuratorowi.

Jak przebiega postępowanie sądowe o zaprzeczenie ojcostwa?

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa wnosi się do sądu rejonowego - wydziału rodzinnego i nieletnich - właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego. Jeżeli ustalenie miejsca zamieszkania pozwanego jest niemożliwe, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania powoda. Opłata sądowa od pozwu wynosi 200 zł.

Podstawowym celem postępowania dowodowego jest wykazanie, że mąż matki nie jest biologicznym ojcem dziecka. Najsilniejszym dowodem jest badanie DNA - strona wnosząca pozew powinna wnieść o jego dopuszczenie i przeprowadzenie, a sąd zobowiązuje ją wówczas do uiszczenia zaliczki na poczet opinii. Dopuszczalne jest też posłużenie się gotowym badaniem DNA wykonanym wcześniej. Innymi dowodami obalającymi domniemanie są wykazanie, że w okresie poczęcia małżonkowie żyli w rozłączeniu, albo że mąż matki ze względów zdrowotnych nie mógł współżyć. Samo przesłuchanie stron nie jest dowodem wystarczającym - konieczne jest powołanie dalszych dowodów.

Jak złożyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa?

Ustal swoją legitymację i termin. Sprawdź, w której grupie z tabeli się znajdujesz i od kiedy biegnie Twój roczny termin.
Zgromadź dowody. Najsilniejszy jest wynik badania DNA o wiarygodności powyżej 99,9%; pomocne są dowody z dokumentów i zeznań świadków.
Sporządź pozew. Pozew wnosi się do sądu rejonowego - wydziału rodzinnego i nieletnich - właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego; opłata wynosi 200 zł.
Wskaż prawidłowych pozwanych. Krąg pozwanych zależy od tego, kto wnosi powództwo (zob. tabela).
Złóż wniosek o badanie DNA. Sąd może zarządzić badanie z urzędu lub na wniosek strony; odmowa poddania się badaniu bywa oceniana na niekorzyść osoby odmawiającej.

Jakie są skutki zaprzeczenia ojcostwa?

Konsekwencją zaprzeczenia ojcostwa jest ustanie wzajemnych praw i obowiązków pomiędzy mężczyzną dotychczas uznawanym za ojca a dzieckiem. Dotyczy to w szczególności władzy rodzicielskiej, obowiązku alimentacyjnego, prawa do dziedziczenia oraz nazwiska dziecka. Po prawomocnym zaprzeczeniu ojcostwa możliwe staje się ustalenie ojcostwa biologicznego ojca dziecka przez uznanie ojcostwa albo na drodze sądowej.

Pozew o zaprzeczenie ojcostwa - pomoc adwokata w Rzeszowie

Jeżeli masz pytania związane z zaprzeczeniem ojcostwa, skontaktuj się z naszą Kancelarią. Numer telefonu, adres korespondencyjny oraz adres e-mail znajdziesz w zakładce Kontakt. Zapraszamy do siedziby Kancelarii Adwokackiej w centrum Rzeszowa; obsługujemy klientów na terenie całego Podkarpacia i Małopolski. Sprawdź również nasz zakres usług z prawa rodzinnego i opiekuńczego.

---

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu ma mąż na zaprzeczenie ojcostwa?
Mąż matki może wytoczyć powództwo w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności (art. 63 KRO).
Czy pełnoletnie dziecko może zaprzeczyć ojcostwu?
Tak. Dziecko po osiągnięciu pełnoletności może wytoczyć powództwo w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziało się, że nie pochodzi od męża matki. Jeżeli dowiedziało się o tym przed pełnoletnością, roczny termin biegnie od dnia ukończenia 18 lat (art. 70 KRO).
Czy można zaprzeczyć ojcostwu po terminie?
Terminy z KRO są zawite i ich upływ co do zasady wyłącza zaprzeczenie. Jedyną drogą może być wystąpienie do prokuratora, który może wytoczyć powództwo bez ograniczenia terminowego, gdy wymaga tego dobro dziecka lub interes społeczny (art. 86 KRO).
Do którego sądu i za jaką opłatą składa się pozew?
Pozew składa się do sądu rejonowego - wydziału rodzinnego i nieletnich - właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego. Opłata sądowa od pozwu wynosi 200 zł.